600 Yıllık Türk-Polonya Bağları Dijital Dünyada
1738 Osmanlı Belgesi İlk Kez Türkçe Katalogla Erişime Açıldı
Haber: Bedrettin Şuay
Ardahan Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Öztürk Emiroğlu, 8 yıllık titiz çalışmasının meyvesi olarak, Varşova Eski Belgeler Başarşivi (AGAD)’nde bulunan 1738 Osmanlı belgesini Türkçe katalogla dijital dünyaya açtı. Bu proje, Türkiye ve Polonya arasındaki 600 yılı aşkın tarihî ilişkilerin somut bir göstergesi olarak öne çıkıyor.
Tarihî Yolculuk ve Akademik Zafer
Türk-Leh ilişkileri, 1414 yılında Polonya Kralı II. Władysław Jagiełło’nun Sultan Çelebi Mehmet’e gönderdiği ilk elçilerle başlamıştı. Bugün ise bu uzun tarihî yolculuk, Rektör Emiroğlu’nun yürüttüğü stratejik akademik çalışma ile taçlanıyor.
Varşova’daki Eski Belgeler Başarşivi’ndeki belgeler, 1455-1791 yıllarını kapsıyor. Daha önce Dr. Zygmunt Abrahamowicz’in 1959’da hazırladığı Lehçe katalog yalnızca 1455-1672 arasını kapsıyordu ve eksiklikler içeriyordu. Yeni katalog ise 500’den fazla yeni belgeyi ilk kez gün yüzüne çıkararak, önceki çalışmaları tamamlıyor ve Türkçe olarak tam bir katalog sunuyor.
Belgeler Sadece Siyasi Değil, Kültürel Zenginlik de Sunuyor
Katalogda yer alan belgeler arasında padişah ahidnameleri, Hürrem Sultan ve kızı Mihrimah Sultan’ın mektupları, sadrazam yazışmaları ve sınır boylarındaki voyvodaların raporları bulunuyor. Boyları 1.88 metreden 5.98 metreye kadar ulaşan belgeler, Osmanlı diplomasisinin zarafetini ve Polonya krallarına verilen stratejik önemi gözler önüne seriyor.
Dijital Erişim ile Tarih Parmak Ucunda
Proje sayesinde, AGAD’ın resmi web portalında yer alan Türk Bayrağı ikonuna tıklayan araştırmacılar, belgelerin özetlerine, yazıldığı dile, fiziksel niteliğine ve tarihî notlarına Türkçe olarak ulaşabiliyor. Bu dijital hamle, genç tarihçiler, siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler uzmanları için eşsiz bir kaynak niteliği taşıyor.
Rektör Emiroğlu’ndan Tarihî Vurgu
Prof. Dr. Öztürk Emiroğlu, projenin önemini şöyle özetledi: “Sekiz yıl önce iki doktora öğrencimle birlikte başladığımız bu proje, Türk ve Leh halklarının ortak tarihine ışık tutan abidevi bir esere dönüştü. Artık araştırmacılar, Varşova’daki hazinemize tek bir tıkla kendi dillerinde erişebilecek. Bu katalog, geleceğin diplomasi tarihçilerine bıraktığımız en kıymetli mirastır.”
Bu proje, Polonya’daki milli müzeler, üniversite kütüphaneleri ve askeri arşivlerde bulunan diğer Türk eserlerinin araştırılması ve korunması noktasında da yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
