ARDAHAN ŞEHİR ARŞİVİ KURULMASI ÜZERİNE DÜŞÜNCELER
Kaan GÜNDOĞDU
Ülkemizde özellikle son yıllarda birçok üniversite, belediye ve hatta şahıslar tarafından şehir arşivleri kurulmaktadır. Bu arşivler aracılığıyla şehirlerin belleği sayılan kitaplar, süreli yayınlar, arşiv belgeleri, fotoğraflar ve şehirle ilgili farklı efemeralar araştırmacıların hizmetine sunulmaktadır. Yapılan bu arşiv çalışması sadece araştırmacıların, araştırma yaptığı şehirle ilgili yazılı ve görsel eserlere ulaşabildiği mekânlar olarak düşünülmemelidir. Aynı zamanda dünü ve bugünü gelecek kuşaklara aktarmak, şehrin tarihî ve kültürel birikiminin bir çatı altında toplanmasını, şehirle ilgili yapılacak olan araştırmaların sayısının artmasını sağlamak amacıyla da yapılmaktadır.
Şehir arşivciliği konusunda Bursa Büyükşehir Belediyesinin Bursa Araştırmaları Merkezi, Balıkesir Büyükşehir Belediyesinin Balıkesir Kent Arşivi, Erzurum Teknik Üniversitesinin Erzurum Şehir Arşivi, bizim girişimlerimizle açılan, adını da bizim vermiş olduğumuz Artvin-Yusufeli Belediyesinin Mustafa Âdil Özder Kültür ve Tarih Araştırmaları Merkezi ile Recep Koyuncu´nun kendi emekleriyle kurduğu Rize İhtisas Kütüphanesi, ülkemizde kurulan şehir arşivlerine örnek teşkil etmektedir.
Ardahan´ın da zengin folklor yapısı, eşsiz edebiyat dünyası, asırlar öncesine giden tarihî geçmişiyle mutlaka bir arşive sahip olması gerekmektedir. Özellikle Ardahan Üniversitesinin açılışıyla artan ve ilmî boyutta Ardahan üzerine yapılan çalışmaların daha geniş kapsamlı olarak yapılabilmesi için böyle bir arşivin kurulması çok önemlidir. Kurulacak olan bu arşiv ile Ardahan´la ilgili kitaplar, tezler, Ardahan´da ve büyükşehirlerdeki hemşehrilerimizce çıkartılmış Ardahan´la ilgili süreli yayınlar, fotoğraflar, belgeler kayıt altına alınacaktır. Yine kurulan bu arşivle, burada istihdam edilecek olan kişiler aracılığıyla Ardahan´da folklor derlemeleri, Ardahan´daki sosyal-kültürel yaşamı yansıtan fotoğraf çekimleri, flora ve faunasının tespiti gibi saha çalışmaları da yapılabilecektir.
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri, Kızılay Arşivi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Millî Folklor Araştırma Dairesi Arşivi, İçişleri Bakanlığı Arşivi, Diyanet İşleri Başkanlığı Arşivi gibi önemli birçok devlet arşivinde Ardahan´la ilgili yüzlerce belge, Ardahan Şehir Arşivinin kurulması halinde ulusal arşivlerimizdeki belgelerin örnekleri de, dijital ortamlarda bu arşive kazandırılması sağlanabilinir. Böylece şehir üzerine araştırma yapanların farklı şehirlerde yer alan, ulaşılması zor olan belgelere de rahatlıkla ulaşması sağlanır ve Ardahan´la ilgili birçok yeni bilgi de gün yüzüne çıkarılmış olur.
Ardahan Şehir Arşivinin fazla geç kalınmadan açılması, Ardahan´ın kıymetli idarî amirlerine düşen en önemli görevlerden birisidir. Küçük ödeneklerle böyle bir yerin açılmasının zor olmayacağı kanısındayız. Çünkü özel kütüphanelerinde Ardahan´la ilgili birçok kitap, dergi, gazete ve efemeraya sahip hemşehrilerimizin de bu arşivi sahipleneceği, ellerindekilerini bağışlayacağı kanısındayız!
Son olarak böyle bir arşiv merkezinin açılması düşünülürse, Ardahan Kalesi´nin giriş kapısının hemen karşısında yer alan ve Ardahan yöresi sivil mimarî örneklerinden olan iki katlı Vali Hurşit Bey Konağı, bulunduğu çevre ve mekân itibarıyla arşiv için oldukça uygundur.